Opinie: deze wooncrisis kan je alleen oplossen met crisismanagement + Woningnood bij asielzoekers: “Niemand wil verhuren aan mensen zoals wij”

Vertegenwoordigers van diverse organisaties, waaronder Netwerk tegen Armoede en het Vlaams Huurdersplatform luiden de alarmbel over de wooncrisis die groter wordt naarmate steeds meer erkende vluchtelingen op de woningmarkt terechtkomen.

demorgen-crisis

Mohamed Dubl en Amina Husein in hun huurwoning. ©Tim Dirven

Eind juni verslikten velen van ons zich in hun koffie. De minister van Wonen, Liesbeth Homans (N-VA), vertelde onomwonden dat ze geen weet had van huisvestingsproblemen voor erkende vluchtelingen. Groot was de verbazing bij alle organisaties, medewerkers, onderzoekers en vrijwilligers die al jaren de nijpende woonproblemen benoemen. De wooncrisis waar we mee kampen is immers niet ontstaan met de instroom van vluchtelingen, maar treft al jaren vele tienduizenden burgers.

Het is allesbehalve een geheim dat veel mensen zich in een kwetsbare woonpositie bevinden. De verhoogde instroom van erkende vluchtelingen doet de druk op de woningmarkt nog extra toenemen. ‘Velen komen onherroepelijk op straat terecht’, zo lazen we afgelopen zomer zonder franjes in de kranten. Voor elk individu of gezin dat erin slaagt een stabiele oplossing te vinden, blijft er een veelvoud in de kou staan. Hier en daar een winnaar, maar vooral verliezers. Toch is er volgens de minister geen vuiltje aan de lucht. Ook de OCMW-voorzitter van de grootste Vlaamse stad gaf te kennen dat hij niets extra wil doen om de zoektocht naar een woonst makkelijker te maken voor vluchtelingen. Met de kop in het zand is het moeilijk oplossingen te zien.

Crisismaatregelen nodig

Net voor de zomer keurde de Vlaamse regering de ‘conceptnota private huur’ goed. Daarin vinden we een aantal maatregelen terug die het betaalbaar en kwaliteitsvol aanbod op de private huurmarkt omhoog kunnen stuwen. Ook een aantal andere initiatieven, zoals extra middelen voor de gemeenten, meer budget voor het bouwen van sociale woningen en een stijging van de huursubsidiemiddelen zijn prima ondersteunende initiatieven op lange termijn. Alleen is het crisis vandaag. Een crisis los je op met ferme inspanningen en crisismanagement. In tijden van crisis volstaat een conceptnota niet.

Het middenveld recht in elk geval de rug. Tal van initiatieven werden en worden opgezet. In verschillende organisaties zijn enthousiaste, geëngageerde vrijwilligers en medewerkers aan de slag gegaan. Maar er is geen wondermiddel. Woningen komen niet uit de lucht gevallen. Als we precaire woonsituaties willen bannen en dak- en thuisloosheid willen bestrijden, dan moeten we nu actie ondernemen. Er liggen wel degelijk een paar oplossingen voor de hand.

Oplossingen bestaan

Leid mensen actief toe naar huursubsidies, sociale verhuurkantoren en sociale huisvestingsmaatschappijen. Maak de bestaande mogelijkheden toegankelijker zodat meer mensen er gebruik van kunnen maken. Dat vraagt onder meer om een snelle en substantiële budgetverhoging.

Heel wat woningen en appartementen staan langdurig leeg. Met beperkte herstellingen en renovaties kunnen veel van deze gebouwen snel woonklaar gemaakt worden. Een actief leegstandsbeleid kan het woningaanbod op zeer korte termijn aanzienlijk uitbreiden.

Wanneer de druk het hoogst is, moeten de meest vernieuwende ideeën een kans krijgen. Moeten we niet volop durven inzetten op nieuwe woonvormen en modulair bouwen? Kunnen we eindelijk de wettelijke drempels wegwerken die samenhuizen ontmoedigen en zelfs verhinderen?

De sociale huurmarkt is de plek bij uitstek waar de meest woonbehoeftigen een oplossing moeten vinden. Helaas stellen we vast dat deze onvoldoende afgestemd is op de noden van vandaag. Slechts 5 procent van de toewijzingen moeten voorbehouden worden voor precaire doelgroepen zoals daklozen en instellingsverlaters. Samen met de Vlaamse Woonraad vragen we de lokale besturen om dit percentage te verhogen.

Bovendien houden voorrangsregels voor mensen met lokale binding geen rekening met de woonbehoefte van de kandidaat-huurder. Zo worden erkende vluchtelingen met bijkomende drempels geconfronteerd. Omdat ze het woonlandschap onvoldoende kennen, de taal nog niet beheersen en een onzeker inkomen hebben, is er nood aan bijkomende begeleiding. Degelijke begeleiding kan ook potentiële verhuurders over de streep trekken en vooroordelen ontkrachten.

Tot slot is er dringend nood aan afstemming tussen de staatssecretaris voor Asiel en Migratie en de ministers van Wonen en van Welzijn. Mensen in onzekerheid laten in opvangvoorzieningen, of verplicht laten uitstromen zonder alternatief, gaat regelrecht in tegen het grondrecht op wonen en komt de integratie niet ten goede.

Deze wooncrisis kunnen we enkel bezweren door samen te werken. Wij reiken de hand naar de beleidsmakers op alle niveaus. Zij hebben de plicht om doortastend op te treden voor alle mensen in woonnood. Een nieuwe winter staat voor de deur. Niemand, nieuwkomer of Belg, zou in de kou mogen staan.

Frederic Vanhauwaert, Netwerk tegen Armoede; Joy Verstichele, Vlaams Huurdersplatform; Nils Luyten, Orbit; Dirk Masquillier, Samenlevingsopbouw; Jozef Hertsens, Vlos; Charlotte Vandycke, Vluchtelingenwerk Vlaanderen; Lies Baarendse, Huurpunt; Anne Dussart, Caritas; Paul Pataer, Liga voor Mensenrechten; Wouter Van Bellingen, Minderhedenforum 

Woningnood bij asielzoekers: “Niemand wil verhuren aan mensen zoals wij”

Een op vijf erkende vluchtelingen moet langer in asielcentrum blijven

Door gebrek aan huisvesting moet een op de vijf erkende vluchtelingen noodgedwongen in het asielcentrum blijven, blijkt uit cijfers die Groen opvroeg. Organisaties op het terrein zien naar eigen zeggen steeds meer mensen op straat belanden. “De wooncrisis is acuut.”

Een donkergrijze accentmuur, een streep behangpapier en een frisse witte badkamer. Mohamed Dubl (29) en Amina Husein (28) proberen van hun krappe eenkamerstudio een nieuwe thuis te maken. Eén stoel, daar moeten ze het voorlopig mee doen. Maar het Syrisch koppel is al lang blij dat ze eindelijk een plek hebben gevonden.

Een jaar hebben ze moeten zoeken naar deze woning, en ze moeten er ruim de helft van hun leefloon van 1.150 euro voor neertellen. “Niemand wil verhuren aan mensen zoals wij”, zegt Mohammed. “Zeker dertig huizen zijn we gaan bekijken, maar nergens kregen we een fiat. We zijn opgelucht dat we dit hebben gevonden. Ons dochtertje van vijf is nog steeds in Aleppo. We hopen dat ze snel naar hier kan komen.”

In september vorig jaar kregen Mohamed en Amina hun erkenning, wat meteen betekende dat ze binnen de twee maanden het opvangcentrum konden verlaten. Uiteindelijk waren ze een van de gelukkigen die onderdak vonden in de opvang van het Centrum Algemeen Welzijnswerk (CAW). Heel wat anderen belanden volgens hulporganisaties noodgedwongen op straat.

Kop in het zand

Uit cijfers die Groen kreeg van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) blijkt dat een op de vijf vluchtelingen langer in het asielcentrum moet blijven. Volgens Kamerlid An Moermans (Groen) komt dat omdat de Vlaamse regering hier geen werk van maakt. “Liesbeth Homans (Vlaams minister van Wonen, red.) is de minister van de stilstand. Door deze stilstand vinden niet alleen erkende vluchtelingen geen woonst – een deel woont zelfs in daklozencentra – maar worden ook de arme Vlamingen opnieuw de dupe.”

Een situatie die organisaties zoals Netwerk tegen Armoede, het Vlaams Huurdersplatform of Samenlevingsopbouw maar al te goed kennen. In een opiniestuk roepen ze de bevoegde beleidsmakers op snel een einde te maken aan deze wooncrisis. Dat minister Homans enkele maanden geleden verkondigde geen weet te hebben van huisvestingsproblemen voor erkende vluchtelingen, stoot hen tegen de borst. “Met de kop in het zand is het moeilijk oplossingen zien”, klinkt het.

‘Eenmaal ze hun erkenning hebben, denken ze dat hun leven hier echt kan beginnen. Maar in realiteit begint een helse zoektocht naar een woonst’

CINDY VERCRUYSSEN, VLUCHTELINGEN ONDERSTEUNING SINT-NIKLAAS

Want naarmate steeds meer erkende vluchtelingen op de woningmarkt terechtkomen, wordt het voor alle kwetsbare groepen almaar moeilijker onderdak te vinden. Voor hulpverleners zit er vaak niks anders op dan te ‘gaan leuren’ met families bij huisbazen, om toch maar te vermijden dat mensen op straat belanden.

“Toen ik in februari begon met deze job, had ik de indruk dat het toch iets makkelijker was om een woning te vinden voor mensen”, zegt Cindy Vercruyssen van Vluchtelingen Ondersteuning Sint-Niklaas. “Dan vond ik wel huurders die bereid waren om vluchtelingen in hun woningen onder te brengen. Nu lijkt die groep als het ware uitgeput. De wooncrisis is echt acuut. Een op de vijf vluchtelingen die in het asielcentrum moet blijven? Volgens mij is dat zelfs een grove onderschatting.”

Voor vluchtelingen zit er in vele gevallen niks anders op dan veel geduld uit te oefenen en op zoek te gaan naar goeie zielen die hen een slaapplaats willen geven. “Natuurlijk is dat frustrerend”, zegt Vercruyssen. “Eenmaal ze hun erkenning hebben, denken ze dat hun leven hier echt kan beginnen. Maar in realiteit begint er een helse zoektocht naar een woonst. Soms vinden we helemaal niks.”

Er zijn vele redenen waarom verhuurders niet staan te springen voor erkende vluchtelingen. “Zo vrezen ze dat hun woning opeens bevolkt zal worden door tien man, terwijl er amper plaats is voor twee”, legt Vercruyssen uit. “Soms is die vrees ook terecht, maar dat komt omdat de regelgeving rond gezinshereniging helemaal nog niet op punt staat. Als twee mensen een huurcontract tekenen, zijn ze verplicht dat uit te maken, zelfs als de rest van hun gezin hier later arriveert.”

Hete aardappel

Om het probleem ten gronde aan te pakken, stelt Groen voor om met de Commissie Wonen van het Vlaams Parlement en de Commissie Binnenlandse Zaken van de Kamer een gezamenlijke bijeenkomst te beleggen en de bevoegde regeringsleden te ondervragen. “Op die manier kunnen ze de hete aardappel niet langer naar elkaar doorschuiven. En als parlementsleden van beide niveaus kunnen samenkomen en overleggen, moeten Francken en Homans dat ook kunnen”, besluit Moermans.

Het kabinet van minister Homans benadrukt dat er heel wat wordt gedaan voor een sterkere private maar ook rechtvaardige sociale huurmarkt. “Maar we bekijken de woonmarkt in zijn totaliteit. Daarom dat onze ondersteuningsmechanismen zich ook telkens tot de hele bevolking richten en niet specifiek tot bijvoorbeeld erkende vluchtelingen.”

Advertenties

Reacties met respect voor het verhaal zijn welkom.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s