Wooncrisis heeft perverse effecten op mensen in armoede

Beleid moet toelaten erop vooruit te gaan

Op sociaal.net door Veerle Stroobants en Thibault Morel op 31 mei 2018Veel mensen in armoede hebben geen toegang tot degelijke en betaalbare woningen. Ze kunnen niet kiezen hoe, met wie of waar ze wonen. Het verslag ‘Burgerschap en Armoede’ van het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting legt pijnpunten bloot en formuleert oplossingen.

perverseffect

VEILIGE PLEK

Een degelijke en betaalbare woning is een noodzakelijke voorwaarde om een volwaardige burger te kunnen zijn. Het hebben van een adres opent de deur naar verschillende rechten. Daarnaast is een (t)huis een veilige plek van waaruit mensen zich als burgers in de maatschappij kunnen begeven, hun rechten kunnen realiseren en verantwoordelijkheden kunnen opnemen. Voor mensen in armoede is deze voorwaarde niet vervuld.

“Een adres hebben, opent deur naar rechten.”

Mensen in armoede zijn niet alleen de eerste slachtoffers van de wooncrisis, maar ondervinden ook de perverse effecten ervan. Bovendien kunnen maatregelen zich soms tegen hen keren. Ze worden ook gestraft voor de oplossingen die ze zelf zoeken om terug greep te krijgen op hun woonsituatie. Wanneer ze bijvoorbeeld gaan samenwonen om betaalbaar te kunnen huren, kan dat grote gevolgen hebben voor hun uitkering.

ERNSTIGE WOONCRISIS

De moeilijkheden van mensen in armoede om een goede woning te vinden, zijn gekend. Enkele recente cijfers tonen de ernst van de wooncrisis scherp aan. In Vlaanderen heeft 71% van de huishoudens een eigen woning, maar de ongelijkheid is groot. Bij de 20% van de bevolking met het laagste inkomen is slechts 55% huiseigenaar. Bij de 20% rijksten heeft maar liefst 84% een eigen woning.Heylen, K. (2015), Grote woononderzoek 2013. Deel 2: Deelmarkten, woonkosten en betaalbaarheid, Leuven, Steunpunt Wonen, p. 9.

De lagere inkomensgroepen zijn dus vooral aangewezen op een huurwoning. Maar er is een enorm tekort aan sociale woningen. Daardoor zijn er lange wachtlijsten. Het aantal sociale woningen in verhouding tot de totale woningmarkt bedraagt in Vlaanderen 5,6%. In 2016 werden 142.981 sociale woningen verhuurd. Bijna evenveel huishoudens, 137.177, stonden dat jaar op de wachtlijst.Cijfers van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen.

“Er is een enorm tekort aan sociale woningen.”

Noodgedwongen zoeken mensen met een laag inkomen dus een woning op de private huurmarkt, waar ze op te hoge huurprijzen botsen. In 2013 bedroeg de gemiddelde private huurprijs 562 euro. Bovendien is de prijsstijging in Vlaanderen tussen 2005 en 2013 het hoogst voor de onderste lagen van de private huurmarkt en de kleinere wooneenheden. Ze raakt vooral de huishoudens uit de laagste inkomensgroep.Heylen, K. (2015), Grote woononderzoek 2013. Deel 2: Deelmarkten, woonkosten en betaalbaarheid, Leuven, Steunpunt Wonen, p. 15-18

ERBARMELIJKE WOONOMSTANDIGHEDEN

Bijna een derde van de mensen met een armoederisico moet zich tevreden stellen met een woning van slechte kwaliteit. Dit heeft niet alleen gevolgen voor hun gezondheid, maar raakt ook aan hun gezinsleven.

Vanwege erbarmelijke woonomstandigheden kunnen ouders bijvoorbeeld aangesproken worden op hun bekwaamheid om hun gezin te onderhouden en hun kinderen op te voeden. Wat betekent het als diensten van ouders eisen dat ze een correcte huisvesting vinden als voorwaarde om hun geplaatste kinderen terug te krijgen, terwijl de ouders al jaren op een wachtlijst staan voor een sociale woning?

“Worden de beschikbare middelen wel goed ingezet?”

Tegelijk stellen we vast dat 2% van de woonsubsidies naar de private huurmarkt gaat, 14% naar de sociale huurmarkt en 84% naar eigenaars-bewoners.Heylen, K. (2016), Woonsubsidies in Vlaanderen. Verdelingsanalyse voor 2013, Leuven, Steunpunt Wonen, p. 66Alle cijfers wijzen in dezelfde richting: de beschikbare middelen worden niet optimaal ingezet in functie van het grondwettelijk recht op behoorlijke huisvesting.

INVESTEREN EN BOUWEN

Dit structureel probleem vraagt om een structurele oplossing. Er moet prioritair en versneld werk gemaakt worden van een groter aanbod van betaalbare en kwaliteitsvolle woningen, zowel op de sociale als de private huurmarkt. De overheid moet versneld investeren in de bouw en renovatie van sociale woningen.

“Dit structureel probleem vraagt om een structurele oplossing.”

Tegelijk moeten huishoudens op de wachtlijst een beroep kunnen doen op een huurpremie. En er moet in de private huur huurprijsomkadering komen op basis van de woonkwaliteit en samen met instrumenten voor huurgarantie. 

UITSLUITINGSMECHANISMEN

Dat zal niet alles oplossen. Want er is nog meer aan de hand op die woonmarkt. De wooncrisis heeft enkele perverse effecten die mensen in armoede als eerste treffen. Door het tekort aan sociale woningen, werden de laatste jaren de toegangsvoorwaarden verstrengd. Zo werden gedragsvoorwaarden ingevoerd en aangescherpt. Denk bijvoorbeeld aan de invoering van de vereiste om Nederlands te kennen.

Ook de eigendomsvoorwaarde voor sociale huurders werd verstrengd. Vroeger mocht een sociale huurder geen woning volledig in volle eigendom of vruchtgebruik hebben. Nu is ook gedeeltelijke volle eigendom of vruchtgebruik niet langer toegelaten.

“Op de private markt leidt woningtekort tot discriminatie.”

Op de private huurmarkt zorgt het woningtekort voor selectie en zelfs discriminatie. Omdat ook hier de vraag groter is dan het aanbod, dienen zich vaak veel kandidaat-huurders aan waartussen de verhuurder kan kiezen.

HUURWAARBORGFONDS

Voor eigenaars is betaalzekerheid een doorslaggevend criterium is. Dat is begrijpelijk. Maar soms is sprake van discriminatie op basis van vermogen en herkomst van het inkomen.Interfederaal Gelijkekansencentrum (2014), Diversiteitsbarometer Huisvesting, Brussel, Interfederaal Gelijkekansencentrum, p. 187

Er zijn eigenaars die een bewijs vragen van een arbeidscontract van onbepaalde duur en een bepaald inkomen per maand. Of die geen huurwaarborg aanvaarden die betaald wordt door het OCMW. De huurwaarborgregeling heeft nochtans net de bedoeling om de toegang tot de huurmarkt te vergemakkelijken. Door mechanismen als stigmatisering en verschillende toepassing mist het echter haar doel.

“De huurwaarborgregeling mist haar doel.”

Een centraal huurwaarborgfonds kan hier een oplossing bieden. Het verhoogt de toegang tot huren zonder te stigmatiseren. Tegelijkertijd moet de strijd tegen discriminatie aangebonden worden. Bijvoorbeeld door bestaande maatregelen, zoals het afficheren van huurprijzen, toe te passen.

UITHUISZETTING DOOR ONBEWOONBAARHEID

Er zijn ook regels die zich tegen huurders kunnen keren. Zo kunnen maatregelen, bedoeld om een minimale woonkwaliteit te garanderen, leiden tot een uithuiszetting wegens onbewoonbaarheid. De gewesten hadden in toegankelijke en duurzame huisvesting moeten investeren voor ze van start gingen met grootschalige projecten om de strijd tegen ongezonde woningen aan te binden.

Actoren uit het werkveld kaarten aan dat ze een strijd voeren tegen verkrotting met een burger in armoede zonder hem een degelijke, betaalbare en stabiele herhuisvesting te kunnen aanbieden. De eigenaar wordt aangesproken, de woning wordt normaal gezien in orde gebracht. Maar de burger valt vaak elders terug op hetzelfde type krot aangezien zijn inkomsten hem niet toelaten om beter te betalen. Het is een strijd met twee snelheden en waarvan de huurder niet de begunstigde is.

“Uithuiszetting tast rechten als huurder aan.”

Zo’n uithuiszetting wegens onbewoonbaarheid is niet alleen traumatiserend voor de bewoners. Het tast bovenal hun rechten als huurder aan. Ze hebben immers zelden zelf een fout begaan, aangezien de onbewoonbaarheid meestal te wijten is aan de woning zelf en de nalatigheid van de eigenaar. Bovendien kan de huurder geen beroep of verzet aantekenen en geniet hij minder bescherming dan bij uithuiszettingen opgelegd door de vrederechter.

Daarom is een uithuiszetting na een onbewoonbaarheidsverklaring enkel aanvaardbaar indien de huurder een betere woning krijgt toegewezen. Indien een uithuiszetting zich opdringt omwille van dringende veiligheids- of gezondheidsredenen, moet systematisch en tijdig het OCMW verwittigd worden en moeten er transitwoningen ter beschikking gesteld worden.

HUURSUBSIDIE TERUGBETALEN

Wanneer huurders willen verhuizen uit een ongeschikte woning, kunnen ze beroep doen op de huursubsidie. Maar ook die maatregel kan ongewenste gevolgen hebben. Deze subsidie wordt namelijk slechts toegekend wanneer de nieuwe woning aan de kwaliteitsnormen voldoet.

“Mensen vrezen de huursubsidie te moeten terugbetalen.”

Vele mensen vragen daarom de huursubsidie niet aan. Ze zijn onzeker over de woonkwaliteit van de nieuwe woonst. Ze willen het risico vermijden dat ze na een controle de premie zullen moeten terugbetalen of ook de nieuwe woning zullen verliezen.Van Hootegem, H. en De Boe, F. (2017), ), ‘Waarom mensen in armoede hun rechten niet kunnen realiseren’, Samenleving en politiek, nr. 10, december 2017, p. 55-62Deze non-take-up van de huursubsidie moet vermeden worden.

NIET-ERKENDE WOONVORMEN 

Door die problemen op de huisvestingsmarkt zoeken mensen in armoede zelf oplossingen voor hun woonsituatie. Sommigen zoeken een woonvorm buiten de begane paden, zoals wonen op campings, in gemeubelde kamers of kraakpanden. Ook al is het dikwijls noodgedwongen en onvrijwillig, toch kan het een manier zijn voor mensen in armoede om terug greep te krijgen op hun leven.

Veel van deze woonvormen zorgen voor problemen. Ze worden niet erkend, voldoen niet aan de woonnormen of zijn niet graag gezien door lokale overheden.

“Sommigen zoeken een woonvorm buiten de begane paden.”

Ook hier zit een vorm van sociale onrechtvaardigheid ingebakken in het woonbeleid. Het klopt niet dat mensen in armoede die zich bij gebrek aan een kwaliteitsvolle woning richten tot niet-erkende woonvormen, hiervoor gestraft worden. Woonbeleid moet mensen toelaten erop vooruit te gaan.

SAMENWONEN IS GEEN PISTE 

Hoewel vormen van co-housing de laatste jaren erg populair zijn, worden mensen in armoede die leven van een uitkering er niet beter van. Als uitkeringsgerechtigden kunnen ze immers niet samenwonen met wie ze willen zonder inkomensverlies te lijden.

Samenwonen is dus geen piste om, ondanks de wooncrisis, betaalbaar en degelijk te wonen. De regelgeving rond samenwonen brengt voor uitkeringsgerechtigden niet alleen rechtsonzekerheid en financiële problemen met zich mee. Het confronteert hen bovendien met verregaande controles die een inbreuk betekenen op hun privéleven.

“De regelgeving verhindert gewone relatievorming.”

Mensen in armoede getuigen bovendien dat de regelgeving rond samenwonen hen verhindert in hun gewone relatie- en gezinsvorming. Bij een prille relatie kunnen ze er niet voor kiezen om, bij wijze van test, samen te gaan wonen zonder een deel van hun inkomen te verliezen.

Wanneer twee uitkeringsgerechtigden ervoor kiezen samen te wonen, verandert niet alleen hun financiële situatie, maar ook hun onderlinge afhankelijkheidsrelatie. Twee alleenstaande ouders die een nieuw samengesteld gezin willen vormen en moeten rondkomen met een leefloon, riskeren de helft van hun gezamenlijk inkomen te verliezen. Dat heeft ook grote gevolgen voor de kinderen in het gezin.

AFHANKELIJK VAN INKOMEN KIND

Ouders wiens jongste kind meerderjarig wordt, zien hun inkomen dalen en worden afhankelijk van het inkomen van hun kind om de kosten voor wonen en huishouden te betalen.

Jongvolwassenen die thuis blijven wonen, krijgen een leefloon of uitkering als samenwonende. Die uitkering laat hen niet toe een toekomstperspectief op te bouwen. Voor ouders en jongvolwassenen zit er vaak niets anders op dan dat de jongere een eigen woonst zoekt. Of die er nu klaar voor is of niet. Of die dit kan betalen of niet.

“Ouders wiens jongste kind meerderjarig wordt, zien hun inkomen dalen.”

De regelgeving rond samenwonen zorgt niet alleen voor inbreuken op het recht om een gezin te stichten en op het recht op bescherming van het gezinsleven, het brengt ook ongelijkheden met zich mee. Bijvoorbeeld ongelijkheden tussen mensen met een inkomen uit arbeid en mensen die leven van een uitkering. Of tussen uitkeringsgerechtigden onderling, naargelang ze samenleven met een partner en naargelang de aard en hoogte van diens inkomen of tussen mannen en vrouwen.

NOODOPLOSSINGEN

Uitkeringsgerechtigden vragen zich terecht af waarom mensen in armoede er niet voor kunnen kiezen om er financieel of sociaal op vooruit te gaan door met familie, vrienden of kennissen samen te wonen, terwijl mensen die werken dat wel kunnen.

“Ze lopen het risico als fraudeur te worden gestraft.”

Om toch enigszins terug greep te krijgen op hun leven, zoeken ze naar noodoplossingen, zoals een postbus huren. Maar er zijn ook vaders die fictief hun gezin verlaten opdat hun vrouw en kinderen het als ‘alleenstaande’ minder slecht zouden hebben.

Maar deze beslissingen verbeteren zelden hun situatie. Bovendien lopen ze het risico als fraudeur te worden gestraft.

COMPLEXE REGELGEVING

De regelgeving rond samenwonen is complex. Ze heeft betrekking op verschillende beleidsdomeinen zoals de sociale zekerheid, sociale bijstand, huisvesting en fiscaliteit. Die hanteren niet noodzakelijk dezelfde definities over samenwonen.

Ook de bepaling van de inkomens die worden meegeteld bij de toekenning en berekening van de uitkering kan verschillen. Bovendien is de interpretatie en toepassing van de regelgeving binnen elk beleidsdomeinen niet uniform.Steenssens, K. et al. (2016), Aanpassing van de leeflooncategorieën aan de hedendaagse samenlevings- en woonvormen. Een ‘mixed methodverbeteronderzoek’, Leuven, KULeuven, HIVA.

“Niet iedereen hanteert dezelfde definities over samenwonen.”

Deze regelgeving is niet afgestemd op de moeilijke situatie en leefwereld van mensen in armoede, noch op de hedendaagse samenleef- en woonvormen. De rechtspraak kan enkele houvasten bieden. Zo oordeelde het Hof van Cassatie vorig jaar dat er enkel sprake kan zijn van samenwoonst in de context van de werkloosheidsreglementering indien de betrokkenen meer dan enkel een economisch voordeel halen uit het samenwonen. Mensen die dus op hetzelfde adres zijn ingeschreven en daardoor eventueel genieten van een lagere huur, mogen niet aanzien worden als samenwonend, tenzij de RVA bewijst dat ze echt hun leven samen organiseren.Cass., 9 oktober 2017, S.16.0084.N/1.

SOLIDARITEIT

Het begrip samenwonen wordt gebruikt voor een veelheid aan gezins-, woon- en leefvormen. De betrokkenen kunnen zich in verschillende socio-economische situaties bevinden. Ook de aard van hun relatie kan verschillend zijn. De regelgeving roept vragen op over de solidariteit die mensen willen, mogen en moeten tonen.

“Voor mensen in armoede is de prioriteit duidelijk.”

Voor mensen in armoede is de prioriteit duidelijk. Elke burger moet, los van met wie hij samenwoont, een menswaardig inkomen hebben dat hem toelaat eigen levenskeuzes te maken. Daarnaast is het belangrijk om, wanneer de huidige regelgeving wordt aangepast, te garanderen dat niemand erop achteruit gaat.

AFSCHAFFEN 

Is het niet aangewezen het statuut van samenwonenden kortweg af te schaffen? Het zou goed zijn de kosten en baten daarvan af te wegen. Dit zowel voor de individuele burger als voor de maatschappij.

Het is ook nodig om een debat te voeren over de afschaffing van het statuut binnen de sociale zekerheid. De sociale zekerheid is gebaseerd op een solidaire verzekeringslogica. Wie zijn persoonlijke bijdrage betaalt, krijgt bijvoorbeeld een uitkering wanneer hij zijn werk verliest. Het is onrechtvaardig dat iemand die op dezelfde manier bijgedragen heeft een lagere uitkering krijgt omdat hij samenwoont. Een behoeftelogica hoort niet thuis in een solidair verzekeringssysteem.

Binnen de sociale bijstand, die mensen die geen inkomen hebben een leefloon geeft, gaat men na of iemand behoeftig is. Daar valt een eventueel verschil in behoeften van alleenstaanden en samenwonenden wel te verdedigen. Al zouden de bedragen voor de verschillende categorieën in de sociale bijstand moeten herzien worden. Nu is er geen realistische inschatting van het veronderstelde schaalvoordeel van samenwonen.

EROP VOORUIT GAAN 

Hoewel het recht op degelijke huisvesting in de Grondwet staat, hebben veel mensen in armoede geen toegang tot een degelijke en betaalbare woning. Door allerlei mechanismen op de huisvestingsmarkt en door de regelgeving over samenwonen kunnen ze niet kiezen waar, hoe of met wie ze ergens wonen.

“Laat mensen toe erop vooruit te gaan.”

Mensen in armoede kiezen noodgedwongen voor de minst slechte oplossing. Een beetje beter wonen is vaak een laatste reddingsboei om niet op straat terecht te komen. Om toch nog enigszins als burger te functioneren in de maatschappij.

Het huisvestingsbeleid moet mensen toelaten erop vooruit te gaan. Zolang er geen globaal antwoord op het huisvestingsprobleem gevonden is, moeten de oplossingen die mensen bij gebrek aan beter zelf zoeken, getolereerd en begeleid worden. En dit zonder deze precaire oplossingen op lange termijn te aanvaarden als een alternatief voor fatsoenlijke en betaalbare woningen.

 

Advertenties

 

 

Huurprijzen stijgen sterker dan inflatie, vooral goedkopere woningen worden duurder

Een eigen stulpje huren, wordt sneller duurder dan pakweg een rijsttaartje bij de bakker. De inflatie is de voorbije vijf jaar immers gestegen met 5,49 procent terwijl de huurprijzen in diezelfde periode met 10,21 procent gestegen zijn. Dat concludeert de Huurdersbond in zijn jaarverslag. Vooral de goedkoopste huurwoningen zijn duurder geworden.

huurdersbond1

Stel, voor het kot van je zoon of dochter in Gent tel je 350 euro neer. Dan doen we niet gek. Om tijdens de week ook wat studentenkost klaar te maken, geef je elke week nog eens 40 euro mee. Ter vergelijking, 25 jaar geleden was dat zo’n 125 euro voor een kot, en nog eens 30 euro ‘weekgeld’ om te eten. Het geeft een idee hoe ongelijk de prijzen stijgen.
huurdersbond2

Vooral de prijs van van huurwoningen in de lagere prijsklasse zoals studentenkoten, flats, oudere appartementen of huizen zijn de laatste jaren het meest gestegen, terwijl de hogere huurprijzen, voor bijvoorbeeld een nieuwbouwflat met luxueuze afwerking,  maar beperkt de hoogte zijn ingegaan. Hoe dat komt nu?

Nieuwbouwflat met luxueuze afwerking

In het algemeen is er veel meer vraag naar studentenkoten en andere huurwoningen in een lagere prijsklasse dan naar comfortabele, duurdere  nieuwbouwwoningen.

De laatste jaren zijn er namelijk heel wat nieuwbouwappartementen op de huurmarkt terechtgekomen. Vraag en aanbod zijn in dat hogere segment veel beter op elkaar afgestemd geraakt.

Niet zo in het lagere segment waar de vraag het aanbod nog altijd ruimschoots overtreft. Verhuurders, bijvoorbeeld kotbazen, hebben daardoor de luxe om te kunnen kiezen tussen vele kandidaat-huurders en om hun prijzen ook makkelijk te kunnen verhogen.

Huren in Vlaams-Brabant of West-Vlaanderen?

Wat ook de prijs van je huurwoning de hoogte in duwt, is de ligging ervan. Er zijn heel wat regionale en provinciale verschillen in de huurprijzen. Gemiddeld betaalde je voor een huurwoning vorig jaar 2% meer dan in 2016. Of 600 euro in plaats van 588 euro.

huurdersbond3

Vlaams-Brabant daarentegen is veruit de duurste plek om iets te huren. Daar betaal je gemiddeld 647 euro. West-Vlaanderen is de goedkoopste provincie om de woning te huren met een gemiddelde huurprijs van 567 euro per maand.

De huurmarkt is verstoord. De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen.

De huurmarkt is dus verstoord, zegt de Huurdersbond, en de overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen: meer sociale huur, meer huurtoelages op de private huurmarkt, meer sociale huurkantoren (waarbij verhuurders gegardandeerde huurinkomsten krijgen als ze hun kwaliteitsvolle woning  betaalbaar verhuren).

“We weten uit onderzoek dat 30% van de private huurders na het betalen van de huur te weinig overhoudt om menswaardig te wonen en we stellen vast dat daar maar 4% huurtoelages tegenover staan”, zegt Joy Verstichele van het Vlaams Huurdersplatform.

“We zien dat de laagste huurprijzen zowat drie keer meer stijgen dan de hoogste huurprijzen en net daar is de vraag en het aanbod ook volledig uit evenwicht. Het is moeilijk voor huurders om iets betaalbaars en kwaliteitsvol te vinden. We voelen dat het voor die huurders steeds lastiger wordt om rond te komen. Zeker gekoppeld aan de totale woonkost, bijvoorbeeld kosten en lasten bij een appartementsgebouw of energiekosten, alles samen betekent dat dat de woonkost vandaag voor veel mensen onbetaalbaar is.”

En ten slotte pleit de Huurdersbond ook voor minder huurwaarborg. De regering wil het bedrag van de huurwaarborg tegen 2019 optrekken van 2 maanden huur naar 3 maanden huur. Dat is voor vele huurders financieel niet haalbaar. En dus ook niet voor ouders die hun kind op kot laten gaan.

Herbeluister het gesprek met Joy Verstichele van het Vlaams Huurdersplatform in “De ochtend” op radio 1 op 18/5:

 

https://radio1.be/huurprijzen-stijgen-sterker-dan-inflatie-vooral-goedkopere-woningen-worden-duurder

 

Verstrengde eigendomsvoorwaarde zorgt voor onrust en stress bij zo’n 3000 gezinnen in sociale huisvesting

Verstrengde eigendomsvoorwaarde zorgt voor onrust en stress bij zo’n 3000 gezinnen in sociale huisvesting

De wachtlijsten voor sociale woningen zijn te lang. Maar lost de verstrengde eigendomsvoorwaarde dat probleem op? Sociale huurders mogen geen eigendom hebben. Maar soms ben je mede-eigenaar zonder dat er een financieel voordeel aan hangt. Het Antwerps Platform Wonen roept op om de verstrengde eigendomsmaatregel te herzien en te gebruiken waarvoor hij bedoeld is.  De maatregel moet rekening houden met sociale huurders met een beperkte financiële draagkracht. 

Er zijn tal van voorbeelden van sociale huurders die nu in onrust en stress leven door de nieuwe maatregel. Je kan er verschillende zien en horen in de VRT-reportage van 8 februari 2018.  

In het project rond bewonersparticipatie in sociale huisvesting van Samenlevingsopbouw woont Rosa. Ze is al 35 jaar sociale huurder. Haar man overleed 2 jaar geleden na een lange ziekte. Rosa  werkte halftijds om voor hem te zorgen.  Haar pensioen is klein.  Na het overlijden van haar beide ouders bleef haar jongste broer in het ouderlijk huis wonen. Hij is enorm gehecht aan dit huis.  Hij is een beetje een kluizenaar, zoals ze zelf zegt.  Zij en haar andere broer vonden het vanzelfsprekend dat hij daar bleef.

Door de nieuwe verstrengde wet rond eigendom kreeg ze in december het nieuws dat ze voor eind februari haar sociale woning moet verlaten.  Dit zorgde voor een schokgolf in de familie.  Kerstmis was nog nooit zo leeg, er viel niets te vieren. Haar broer neemt vaak de telefoon niet meer op omdat hij de spanning niet meer aankan.  Hij is kwaad omdat doordat zij een sociale woning heeft, hij zijn vertrouwde omgeving dreigt te verliezen.

Intussen kreeg Rosa van haar huisvestingsmaatschappij een jaar uitstel, maar de stress blijft.  Uitbetalen is geen optie want de broer heeft geen financiële draagkracht.  Schenken kan maar kost ook geld.  Rosa is blij met de aandacht in de media maar blijft ongerust over haar toekomst en die van haar broer. Goede betaalbare huurwoningen op de private markt zijn bijna onmogelijk te vinden.    
 

Rosa is niet alleen. Zo’n 3000 gezinnen vrezen hun woning te verliezen door deze maatregel die stelt dat sociale huurders geen enkele vorm van onroerend goed mogen bezitten, ook geen deel. Een sociale huurder mag al langer geen eigendom hebben.  De wet is nu verstrengd zodat ook een deel van een eigendom op papier niet kan. 

Als één van de ouders bijvoorbeeld overlijdt, erven de kinderen een deel van het huis waar de overblijvende ouder vaak in blijft wonen.  De kinderen zijn op papier voor een deel eigenaar maar in de feiten verandert er voor hen niets.  Je kan de woning verkopen. Maar wat dan met je ouder die er woont? De kinderen uitbetalen is niet altijd mogelijk wegens de beperkte financiële draagkracht van de overblijvende ouder.  Het deel wegschenken kost geld en is ook niet rechtvaardig naar de wettelijke erfgenamen toe. Het zijn mensen met een beperkte financiële draagkracht die het slachtoffer van deze maatregel zijn. 

Het is een maatregel die niet correct is en zijn doel voorbij schiet.  Het zorgt voor familieruzies en hoge kosten.  Deze maatregel duwt mensen onnodig verder in de armoede.  We vragen de bevoegde minister van wonen om deze maatregel te herzien.  Zorg dat sociale huurders met beperkte financiële middelen terug rust vinden en hun sociale woning behouden.

Wie meer informatie wil over de verstrengde eigendomsvoorwaarde kan terecht op de website van het Vlaams HuurdersPlatform. 

Sterk dossier rond huisjesmelkerij in de GVA

huisjesmelkerijj

In de Gazet van Antwerpen stond de afgelopen dagen een prangend en sterk dossier rond huisjesmelkerij in 3 delen. Een aanrader om te lezen. Herkenbaar. Als sociaal werkers, komen we regelmatig in zulke woningen. Woningen met vochtige muren, geurhinder, kapot sanitair en te klein voor het aantal mensen. Het is een pijnlijke realiteit. Er zijn heel wat goede instrumenten om huisjesmelkerij aan te pakken en het gebeurt ook, maar niet voldoende en te traag. Huurders zijn ook bang, bang om aangifte te doen, bang omdat ze afgedreigd worden door de eigenaar, bang om een huursubsidie aan te vragen (want dan volgt een woningcontrole), bang dat de woning onbewoonbaar wordt verklaard en ze op straat belanden.

Er zijn nieuwe woonvormen die aan de woonnood tegemoetkomen, zoals Collectief Goed, Sociaal Verhuur Kantoren en sociale huisvesting in het algemeen. Maar er zijn niet genoeg woonalternatieven om aan de grote woonnood te voldoen. Er is een structureel tekort aan betaalbare en kwaliteitsvolle huisvesting. Bovendien, door de koppeling van de OCMW-waarborg aan een conformiteitstattest, wordt de zwakste groep nog eens extra getroffen. Eigenaars nemen een andere huurder of vragen de waarborg cash, met alle gevolgen vandien.

Een goed dak boven je hoofd hebben is ontzettend belangrijk. We geloven in de winst van goed wonen. Goed wonen heeft een effect op andere levensdomeinen. Kinderen die goed wonen, worden minder ziek, kunnen beter studeren. Ouders voelen zich beter en vinden gemakkelijker werk. Er zijn minder juridische kosten. Een goede woonst is het begin van een kansrijk leven. In die zin ‘verdient’ een goede woning zich terug op andere levensdomeinen.

Hopelijk leest het beleid mee. Het is belangrijk om in de toekomst met zijn allen aan hetzelfde zeel te trekken en te investeren in en te werken aan goed wonen: het beleid, lokale besturen, het middenveld en bewoners en eigenaars zelf. Er moet geïnvesteerd worden in herhuisvesting bij onbewoonbaarheid, in woonalternatieven en in een conformiteitsattest (minimale woonkwaliteit) voor alle huurwoningen. Alleen zo kan huisjesmelkerij een halt worden toegeroepen.

Recht op wonen en op een menswaardig leven staat in de grondwet. Laat ons het ajb toepassen. Zodat toestanden zoals ‘de kinderen kunnen zich alleen maar verwarmen met een kookplaat’ voorgoed tot het verleden behoren.

Voor wie het gemist heeft, contacteer ons (veerle.beernaert@samenlevingsopbouw.be), dan bezorgen we je een kopie. 

 

“Ik woon met mijn 2 broers en 2 zusjes in twee kleine kamers”

Een schrijnend illustratie van het effect van slecht wonen op andere levensdomeinen zoals onderwijs. Ouders en 4 kinderen leven in een klein appartement met 2 kamers. De wachtlijst voor grote gezinnen bij sociale huisvestingsmaatschappij bedraagt minstens 10 jaar. #dewinstvangoedwonen

In Antwerpen leven kinderen van grote vluchtelingengezinnen soms in erg schrijnende omstandigheden. Dat komt omdat ze geen aangepaste woning vinden en dus veel te klein wonen. Daardoor lopen de kinderen op school leerachterstand op en krijgen ze soms ook psychologische problemen.

Het stedelijk lyceum Offerande, in het centrum van Antwerpen,  trekt aan de alarmbel. De school biedt Onthaalonderwijs voor Anderstalige Nieuwkomers (OKAN-klassen) aan en heeft ook veel kinderen van vluchtelingen op de school. “Op dit ogenblik hebben we 10 dossiers van kinderen die in erg schrijnende omstandigheden wonen”, vertelt directeur Joris Verlinden. “Zo is er Zahedullah (fictieve naam) , 17 jaar en afkomstig uit Afghanistan. Begin dit jaar startte hij op school in het alfaklasje, waar de kinderen zitten die niet kunnen lezen en schrijven. Maar na amper twee maanden kon hij wel al Nederlands lezen en schrijven. Hij was ook altijd erg enthousiast en leergierig”. (Lees verder onder de foto)

foto1

Maar de laatste tijd gaat het minder goed met Zahedullah. Hij leeft nu al bijna een jaar met zijn 4 broers en 5 zussen in een appartement met 1 kleine slaapkamer en woonkamer. “De situatie van het gezin is niet langer houdbaar”, zegt leerkracht Liezelot Simoens die op huisbezoek is geweest. “Als je binnenkomt zie je een bed met daarop 10 matrassen gestapeld tot aan het plafond, de dekens er bovenop. Elke avond ruimt het gezin de woonkamer op en installeert dan de bedjes om te kunnen slapen. Het gezin betaalt 800 euro per maand huur voor een appartement van misschien 50 m². De verf bladdert er van de muren en het is er erg vochtig”

Slechte schoolprestaties

Maar de woonsituatie van Zahedullah is dus geen alleenstaand verhaal. Vooral voor grote gezinnen is het moeilijk om een geschikte woning te vinden, zegt Liezelot Simoens, maar we hebben ook enkele niet-begeleide minderjarigen die in mensonwaardige omstandigheden wonen of zelfs op dit ogenblik helemaal geen eigen huis hebben. “Een leerling die hier al voor het tweede jaar is, zoekt dringend een woning. Hij logeert nu de ene dag bij die vrienden en de andere dag bij weer andere vrienden. Dat is misschien een paar dagen leuk, maar daarna is het echt ellende troef. Zo heeft de jongen maandag examen moeten afleggen nadat hij de hele zondagnacht wakker is gehouden door een feestje bij zijn vrienden.”

Dat is nog het ergste, zegt directeur Joris Verlinden. Dat wij deze jongeren Nederlands willen leren en andere vakken zodat ze kansen hebben voor de toekomst. Maar dat dit voor een deel onmogelijk wordt gemaakt door omstandigheden buiten de school, waar wij ook weinig vat op hebben.

Wachtlijsten voor sociale woningen groeien aan

De school zoekt intensief naar woningen voor deze leerlingen, maar voorlopig levert dat niks op. In Antwerpen groeien de wachtlijsten voor een sociale woning dan ook snel aan. Bij de grootste sociale huisvestingmaatschappij in Antwerpen “Woonhaven” staan er bijna 20.000 mensen op de wachtlijst die een woning zoeken. Voor kroostrijke  gezinnen die nog niet bij ons huren en een grote woning zoeken is de situatie hopeloos, vertelt Jan Hendrickx van Woonhaven. Voor een gezin van 12 personen, zoals dat van Zahedullah moeten we een woning met 6 of 7 slaapkamers aanbieden, kleiner mogen we niet verhuren. En dan zie ik op dit moment dat we een 7-tal woningen hebben, die in aanmerking komen op een totaal van 18.000 woningen. Dus moeten we realistisch zijn en eerlijk zeggen dat we deze mensen niet kunnen helpen.

De wachtlijsten bij de sociale huisvestingsmaatschappijen en sociale verhuurkantoren zien er weinig hoopgevend uit:

  • Woonhaven Antwerpen: bijna 20.000 gezinnen
  • De Ideale Woning cvba: 13.000 gezinnen
  • ABC cvba: 5.000 gezinnen
  • Sociaal Verhuurkantoor Antwerpen: ruim 3.000 gezinnen

Dit is een druppel op een hete plaat

Daan Janssen, Sociaal Verhuurkantoor Antwerpen

Eenzelfde boodschap horen we bij het Sociaal Verhuurkantoor Antwerpen.  Dat is zelf geen eigenaar van sociale woningen, maar huurt woningen uit de privé-markt en verhuurt die door als sociale woning. “Wij hebben op dit ogenblik meer dan 3000 mensen op de wachtlijst, terwijl we zo’n 660 woningen ter beschikking hebben”, vertelt Daan Janssen.  “Ook voor ons is het bijzonder moeilijk om aan grote woningen te geraken. Er loopt nu wel een project van Samenlevingsopbouw om grotere woningen te renoveren en dan via ons te huur aan te bieden. Maar dan spreken we over 5 tot 6 woningen op een jaar. Dat is een druppel op een hete plaat.  De wachtttijden om aan zo’n grote woning te geraken lopen dan ook op tot 8 of 9 jaar.

KAFKA op de woonmarkt

De sociale huisvestingmaatschappijen zijn ook gebonden aan strenge regels en die leiden er soms toe dat mensen in heel schrijnende woonsituaties blijven vastzitten. Wegens de veiligheid en de gezondheid van de huurders en ook om geen overlast te veroorzaken voor de andere bewoners mogen grote gezinnen, zoals dat van Zahedullah,  niet worden ondergebracht in appartementen met bijvoorbeeld 3  of 4 slaapkamers. Dat zou nochtans al een verbetering van hun situatie kunnen zijn. Daarom pleitte de kinderrechtencommissaris Bruno Vanopbergen eerder al voor wat meer (tijdelijke) flexibiliteit van de regels voor dergelijke noodgevallen.

Orbit vzw probeert met lokale burgergroepen en verenigingen woningen te vinden voor vluchtelingen. “Elke maand komen er 600 huishoudens van erkende vluchtelingen op de Vlaamse woonmarkt, vertelt Didier Vanderslycke van Orbit vzw. We stevenen zo af op een grote wooncrisis in vlaanderen.” Nochtans zijn er al maatregelen genomen, maar sommige zijn nog te weinig bekend. zo kun je in je eigen huis een kamer aan een vluchteling verhuren, zonder dat je daarom moet inleveren op je pensioen bijvoorbeeld. Wie daarover meer info wil of een woning kan aanbieden, kan terecht op info@orbitvzw.be.

Vertoning van de film ‘Iedereen onder een Dak – Le Parti de Rêve’

Activiteit van het Antwerps Platform Wonen 

onderdak

 

 

 

 

 

Op vrijdag 15 december van 11.00 – 13.00 uur in Campus Zuid/ KDG vertonen we de film ‘Iedereen Onder een Dak/ Le Parti de Rêve Logement’ van de groep Alarm van Bonnevie in Brussel. De film gaat over het recht op wonen en over de moeilijke en moeizame zoektocht naar betaalbare woningen in het Brusselse. Herkenbaar voor de problematiek in Antwerpen.

Een voorsmaakje vinden jullie op:  https://www.youtube.com/watch?v=nOv9GbXO2wQ. De toegang is gratis en na de film is er een nabespreking.

Bevestig je aanwezigheid op facebook:

https://www.facebook.com/events/378707245886753/

“PARTIJ IEDEREEN ONDER DAK”
Mensen die hun geboorteplek verlaten hebben, zoeken een woning in Brussel.
Ze stuiten er op onwil, vernederingen en oplichterij.
Beetje bij beetje ontstaat het idee dat er maar één oplossing is voor hun problemen: de democratie ernstig nemen en hun eigen politieke partij oprichten.
Op dat ogenblik kunnen ze in de verste verte niet vermoeden dat hun partij ook echt succes zal oogsten…

GRATIS vertoning op vrijdag 15 december, van 11 tot 13 uur, op Campus Zuid van KdG (aula CZ-Y.03.20).  Deze film (geen documentaire) werd gemaakt met mensen uit de armoedeverenigingen, met problemen die zij effectief meemaken.

Kom mee in de wachtrij staan voor degelijke en betaalbare huisvesting op dinsdag 12/12 in Brussel.

Dinsdag 12/12 actie ‘Wonen in de wachtrij’ in Brussel voor het recht op wonen! 

Kom mee in de wachtrij staan voor degelijke en betaalbare huisvesting.

wonen in de wachtrij

Ongeveer anderhalf jaar geleden kwam het Crisisplatform Wonen voor de eerste keer samen rond de huisvestingssituatie van vluchtelingen in België.

De focus verruimde al snel naar alle kwetsbare groepen die het moeilijk hebben om in Vlaanderen een degelijke, betaalbare woning te vinden.

Er werd een nota uitgewerkt die de huidige problematiek in kaart brengt en voorstellen doet voor een betere aanpak.

Op dinsdag 12 december brengt het platform deze nota naar buiten en naar de politiek.

Daarom deze OPROEP om met zo veel mogelijk mensen aanwezig te zijn op de actie WONEN IN DE WACHTRIJ.  Afspraak aan de Koolstraat 19 in Brussel.

Verspreid de flyer, zet het op je Facebook en breng zo veel mogelijk mensen op de hoogte.  Met hoe meer we zijn, hoe krachtiger het signaal!

flyer - wonen in de wachtrij